มีอะไรจะเม้าท์หรอ? ร่างกายเราแก่ไม่เท่ากัน! หมอเจดชวนเช็ก 5 สัญญาณ ร่างกายแก่เร็วหรือไม่? | อีจัน ONE COMMUNITYข่าวทั่วไปข่าวทั่วไป
ร่างกายเราแก่ไม่เท่ากัน! หมอเจดชวนเช็ก 5 สัญญาณ ร่างกายแก่เร็วหรือไม่?ร่างกายเราแก่ไม่เท่ากัน! หมอเจดชวนเช็ก 5 สัญญาณ ร่างกายแก่เร็วหรือไม่?
ร่างกายเราแก่ไม่เท่ากัน! หมอเจด เปิด 5 สัญญาณเช็กความเสื่อม ร่างกายเราแข็งแรงตามวัย หรือกำลังแก่เร็วเกินไป? เตือน อย่ารอให้เดินไม่ไหว น้ำตาลพุ่ง หรือความจำแย่ แล้วค่อยหันมาดูแลตัวเอง…
เผยแพร่ 18 ส.ค. 2569 13:11 น. อายุเพิ่มขึ้นทุกปีเป็นเรื่องธรรมชาติ แต่รู้ไหมคะว่า…
“คนอายุเท่ากัน ไม่ได้แปลว่าร่างกายจะแก่เท่ากัน”
วานนี้ (17 ส.ค.69) นายแพทย์เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา และอินฟลูเอนเซอร์ ด้านสุขภาพชื่อดัง โพสต์ให้ความรู้ผ่านเฟซบุ๊ก “หมอเจด” ชวนเช็กว่า ร่างกายของเรากำลังแก่เร็วกว่าอายุจริงหรือไม่?
ระบุว่า…
“อายุเพิ่มขึ้นทุกปี ร่างกายแก่เร็วขึ้นแค่ไหน? เช็กได้จาก 5 เรื่องนี้!
มีคนถามผมครับว่า “หมอครับ อายุ 50 แล้ว จะรู้ได้ยังไงว่าร่างกายเราแก่เร็วกว่าอายุจริงหรือเปล่า?”
คำถามนี้ผมชอบมากครับ เพราะเวลาเราพูดคำว่า “แก่” หลายคนจะนึกถึง ผมหงอก ริ้วรอย สายตายาว หรือเลขอายุบนบัตรประชาชน แต่จริง ๆ แล้ว อายุที่เพิ่มขึ้น ไม่ได้แปลว่าร่างกายทุกคนจะเสื่อมด้วยความเร็วเท่ากันครับ คนอายุ 55 สองคน คนหนึ่งเดินเร็ว ขึ้นบันไดสบาย ลุกจากเก้าอี้ไม่ต้องใช้มือ พุงไม่มาก ความดันกับน้ำตาลยังดี อีกคนอายุเท่ากันแต่เดินช้าลง เหนื่อยง่าย กล้ามหาย พุงเพิ่ม นอนแย่ และเริ่มลืมเรื่องง่าย ๆ บ่อยขึ้น
อายุบนบัตรเท่ากันครับแต่ “สภาพร่างกาย” อาจไม่เท่ากันเลย
ในทางการแพทย์มีแนวคิดที่เรียกว่า Biological aging หรือความแก่ทางชีวภาพ พูดง่าย ๆ คือ ดูว่าร่างกายของเราเสื่อมไปมากแค่ไหนเมื่อเทียบกับอายุจริง แต่ยังไม่มีการตรวจตัวเดียวที่บอกได้ครบทั้งหมดนะครับ เราจึงต้องมองหลายระบบร่วมกัน
ถ้าอยากเช็กแบบง่าย ๆ ในชีวิตจริง ผมอยากให้เริ่มจาก 5 เรื่องนี้ครับ
มีข้อมูลเพิ่มเติมเรื่องนี้ไหม
แจ้งเบาะแสหรือสอบถามทีมข่าวอีจันได้โดยตรง
ร่วมช่วยเหลือที่เกี่ยวข้องกับข่าวนี้
สินค้าแนะนำ ทุกการซื้อคือการให้
1️. แรงกล้ามเนื้อเริ่มหายไหม? ลุกจากเก้าอี้ยากขึ้นหรือเปล่า
อันนี้ผมให้ความสำคัญมากครับ เพราะเวลาคนเราอายุมากขึ้น สิ่งหนึ่งที่ค่อย ๆ ลดลงคือมวลกล้ามเนื้อและกำลังกล้ามเนื้อ ถ้าปล่อยให้ลดมากจนเริ่มมีผลต่อการใช้ชีวิต เราเรียกว่า Sarcopenia หรือภาวะกล้ามเนื้อน้อยและอ่อนแรงตามวัย ไม่ต้องไปตรวจเครื่องแพงก่อนก็ได้ครับ ลองสังเกตชีวิตประจำวัน เมื่อก่อนลุกจากเก้าอี้ได้ทันทีเดี๋ยวนี้ต้องเอามือดันเข่า เมื่อก่อนถือถุงของสองมือสบายเดี๋ยวนี้รู้สึกหนักเร็วขึ้น เดินขึ้นบันไดเมื่อก่อนสองชั้นไม่คิดอะไรตอนนี้ชั้นเดียวขาเริ่มล้า อาการเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าเป็นภาวะกล้ามเนื้อน้อย (Sarcopenia) ทันทีนะครับ แต่กำลังบอกว่า กำลังกล้ามเนื้ออาจลดลง
เรื่องนี้สำคัญกว่าความสวยงามครับ เพราะกล้ามเนื้อช่วยเรา เดิน ทรงตัว ลุกนั่ง ขึ้นบันได และรักษาความสามารถในการใช้ชีวิตด้วยตัวเอง
การฝึกแรงต้านหรือเวทจึงมีประโยชน์มากเมื่ออายุเพิ่มขึ้น เพราะช่วยรักษากล้ามเนื้อและความสามารถในการเคลื่อนไหวครับ
2️. เดินช้าลง เหนื่อยง่ายขึ้น หรือการทรงตัวไม่เหมือนเดิม
ผมอยากให้ลองถามตัวเองง่าย ๆ ครับ “ช่วง 5 ปีที่ผ่านมา เราเดินช้าลงไหม?” บางคนไม่ทันสังเกต เมื่อก่อนเดินตลาดกับเพื่อนทันตอนนี้เริ่มถูกทิ้งไว้ข้างหลัง เมื่อก่อนข้ามถนนสบายเดี๋ยวนี้ต้องรีบเพราะกลัวไฟเปลี่ยนก่อน หรือเดินนิดเดียวแล้วรู้สึกว่า “ขามันไม่ไปเหมือนเมื่อก่อน”
ในทางการแพทย์ ความเร็วในการเดิน หรือ gait speed ถูกใช้เป็นหนึ่งในตัวบอกความสามารถทางร่างกายในผู้สูงอายุได้เลยครับ มีข้อมูลว่าความเร็วในการเดินที่ลดลงสัมพันธ์กับสุขภาพกายและสมองที่แย่ลง รวมถึงความเสี่ยงต่อการสูญเสียความสามารถในการใช้ชีวิตด้วยตัวเอง
แปลเป็นภาษาง่าย ๆ คือ วิธีที่เราเดิน บอกอะไรเกี่ยวกับอายุของร่างกายได้มากกว่าที่คิดอีกเรื่องคือการทรงตัว ยืนใส่กางเกงขาเดียวแล้วเซ เดินพื้นต่างระดับแล้วเริ่มไม่มั่นใจ หันตัวเร็ว ๆ แล้วรู้สึกโคลง อย่ามองว่า “แก่แล้วก็แบบนี้แหละ” เพราะกล้ามเนื้อและการทรงตัวยังฝึกได้ครับ ยิ่งฝึกตั้งแต่ยังเดินได้ดี ดีกว่ารอให้ล้มครั้งแรกแล้วค่อยเริ่ม
3️. พุงใหญ่ขึ้น ทั้งที่น้ำหนักอาจไม่ได้เพิ่มมาก
บางคนบอกผมว่า “น้ำหนักผมเท่าเดิมมา 10 ปีนะหมอ” แต่รูเข็มขัดขยับมาเรื่อย ๆ ตรงนี้ต้องสนใจครับ เมื่ออายุเพิ่มขึ้น รูปร่างของร่างกายสามารถเปลี่ยนได้ กล้ามเนื้ออาจลด ขณะที่ไขมัน โดยเฉพาะ ไขมันในช่องท้อง เพิ่มขึ้น
ดังนั้นน้ำหนักอาจเท่าเดิม แต่ข้างในไม่เหมือนเดิม ไขมันในช่องท้องคือไขมันที่อยู่ลึกเข้าไปรอบอวัยวะ เช่น ตับ ลำไส้ และอวัยวะในช่องท้อง ไม่ใช่แค่ไขมันนิ่ม ๆ ที่เราหยิบหน้าท้องขึ้นมาได้ มันสัมพันธ์กับดื้ออินซูลิน น้ำตาลสูง Triglyceride สูง ไขมันพอกตับ ความดัน และความเสี่ยงโรคหัวใจ
เพราะฉะนั้นเมื่ออายุเพิ่ม ผมไม่ได้อยากให้ดูแต่น้ำหนักครับ วัดรอบเอวด้วย เพราะบางครั้งเครื่องชั่งยังเงียบ แต่พุงเตือนเรามาหลายปีแล้วครับ
ข้อมูลระยะยาวพบว่าการเพิ่มขึ้นของไขมันช่องท้องสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงของปัจจัยเสี่ยงโรคหัวใจและเมตาบอลิกที่แย่ลงด้วย
4️. ค่าตรวจสุขภาพเริ่มขยับทีละนิดหรือเปล่า
อันนี้หลายคนมองข้ามครับ เพราะตัวเลขมักไม่ได้พุ่งทีเดียว
ปีนี้ น้ำตาล 98 ปีหน้า 103 Triglyceride จาก 120 ขึ้นเป็น 160 HDL เริ่มลด LDL เริ่มสูง ความดันจาก 120 กว่า ๆ ค่อย ๆ ขยับเป็น 130 กว่า ๆ แล้วเราบอกว่า “ยังเกินนิดเดียวเอง”
แต่ถ้าหลายค่ากำลังเดินผิดทิศพร้อมกัน ผมไม่อยากให้มองแยกทีละตัวครับ โดยเฉพาะถ้าพร้อมกับพุงใหญ่ขึ้นและขยับน้อยลง เพราะสิ่งที่อาจกำลังเกิดขึ้นคือ ระบบเผาผลาญเริ่มทำงานได้ไม่ดีเหมือนเดิม
ไม่ได้แปลว่า อายุ 50 แล้วต้องน้ำตาลสูง อายุ 60 แล้วต้องความดันสูง อายุเป็นหนึ่งในปัจจัยครับ แต่พฤติกรรมยังมีผลมาก สิ่งที่ผมอยากให้ทำคือ เปิดผลเก่าย้อนหลัง 3–5 ปี
อย่าดูแค่ “ปีนี้ยังไม่เป็นโรค”
ให้ดูว่า น้ำตาลกำลังขึ้นไหม HbA1c ไปทางไหน TG สูงขึ้นหรือเปล่า HDL ลดไหม LDL เป็นอย่างไร ความดันเฉลี่ยเปลี่ยนหรือไม่ รอบเอวเพิ่มขึ้นแค่ไหน เพราะบางครั้งสิ่งที่บอกว่าร่างกายกำลังแก่เร็วไม่ใช่เลขสูงหนึ่งตัว แต่คือ หลายตัวค่อย ๆ แย่ไปพร้อมกันครับ
5️. สมองและการนอนเริ่มเปลี่ยนไปจนกระทบชีวิตหรือไม่
แก่ขึ้นแล้วลืมนิดหน่อยเกิดขึ้นได้ครับ
เดินเข้าห้องแล้วลืมว่าจะมาหยิบอะไร
ไม่ได้แปลว่าสมองเสื่อมทันที แต่สิ่งที่ผมสนใจ คือ มันเปลี่ยนจากตัวเราเดิมมากแค่ไหน
เช่น เมื่อก่อนจัดการเงินเองได้เดี๋ยวนี้เริ่มจ่ายซ้ำ ขับรถไปที่คุ้นเคยแต่เริ่มหลง ถามเรื่องเดิมซ้ำบ่อยจนคนในบ้านสังเกตหรือความจำเริ่มรบกวนงานและชีวิตประจำวัน
ตรงนี้ต่างจาก “แก่แล้วก็ขี้ลืมธรรมดา” ครับ
ในทางการแพทย์มีภาวะที่เรียกว่า Mild Cognitive Impairment หรือ MCI คือความจำหรือความคิดลดลงมากกว่าที่ควรตามวัย แต่คนยังดูแลชีวิตประจำวันส่วนใหญ่ได้เอง และไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะพัฒนาไปเป็นสมองเสื่อมครับ
แล้วอีกเรื่องที่ผมอยากให้ดูคู่กันคือ การนอน
บางคนบอก “แก่แล้วนอนน้อยเป็นเรื่องปกติ”
จริง ๆ ผู้สูงอายุยังต้องการเวลานอนใกล้เคียงผู้ใหญ่ทั่วไป คือประมาณ 7–9 ชั่วโมง เพียงแต่รูปแบบการนอนอาจเปลี่ยนไปครับ
ถ้าช่วงหลัง นอนน้อยเรื้อรัง หลับ ๆ ตื่น ๆ กรนหนัก กลางวันง่วงมาก หรือตื่นมาไม่สดชื่น อย่ารีบโทษอายุอย่างเดียว เพราะการนอนที่ดีมีผลต่อทั้งสมอง อารมณ์ การทรงตัว และสุขภาพร่างกายในภาพรวมครับ
แล้วถ้าเริ่มเห็นว่าร่างกาย “แก่เร็ว” ขึ้น ควรทำอะไร?
ผมอยากให้เริ่มจากเรื่องธรรมดาที่ทำได้จริงครับ
• เวทหรือฝึกแรงต้านอย่างน้อยสัปดาห์ละ 2 วัน ไม่ต้องยกหนัก เริ่มจาก Squat ลุก–นั่ง ดันกำแพง ยางยืด หรือดัมเบลตามกำลัง
• เดินและทำคาร์ดิโอให้สม่ำเสมอ เป้าหมายทั่วไปคือกิจกรรมระดับปานกลางรวมประมาณ 150 นาทีต่อสัปดาห์ และเมื่ออายุมากขึ้นควรฝึกการทรงตัวร่วมด้วย
• มีโปรตีนที่เหมาะสมในแต่ละมื้อ เช่น ปลา ไข่ ไก่ เต้าหู้ ถั่ว เพื่อช่วยรักษากล้ามเนื้อ โดยเฉพาะคนที่กำลังลดน้ำหนัก
• ลดพุง ไม่ใช่ลดแต่น้ำหนัก ลดน้ำหวาน ของกินจุกจิก อาหารแปรรูป และแป้งส่วนที่เกิน พร้อมเพิ่มผักและอาหารสด
• ติดตามค่าตรวจเป็นแนวโน้ม น้ำตาล HbA1c ไขมัน ความดัน และรอบเอว อย่ารอให้ข้ามเส้นเป็นโรคก่อนถึงค่อยดูแล
• นอนให้พอและอย่าปล่อยปัญหาการนอนเรื้อรัง โดยเฉพาะกรนหนัก หยุดหายใจตอนหลับ หรือง่วงกลางวันผิดปกติ
• ใช้สมองต่อไป อ่าน เรียนเรื่องใหม่ ทำงานอดิเรก พบปะผู้คน และจัดการโรคประจำตัว เพราะสุขภาพสมองไม่ได้แยกออกจากสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดครับ
เราไม่มีทางหยุดเลขอายุได้ครับ
ปีนี้ 45 ปีหน้าก็ต้อง 46 แต่สิ่งที่เราพอมีอิทธิพลได้คือ ตอนอายุเพิ่มขึ้น ร่างกายจะเสื่อมเร็วแค่ไหน ลองเช็ก 5 เรื่องง่าย ๆ
อย่ารอให้ถึงวันที่เดินไม่ไหวแล้วค่อยสร้างกล้าม
อย่ารอให้น้ำตาลเป็นเบาหวานแล้วค่อยลดพุง
และอย่าเอาคำว่า “ก็แก่แล้วนี่” มาอธิบายทุกอย่างที่กำลังแย่ลงครับ
เพราะอายุที่เพิ่มขึ้นเป็นธรรมชาติ แต่ความแข็งแรงที่ลดลงเร็วแค่ไหน หลายส่วนยังขึ้นอยู่กับสิ่งที่เราทำทุกวัน
ผมไม่ได้อยากให้ทุกคนพยายาม “หนีความแก่” ครับ
ผมอยากให้เรา แก่ขึ้นแบบที่ยังเดินเองได้ มีกล้าม มีแรง สมองยังใช้งานดี และใช้ชีวิตที่อยากใช้ได้นานที่สุด มากกว่า
ใครมีคำถาม หรืออยากให้ผมเขียนความรู้เรื่องอะไรคอมเมนต์กันมาได้เลยนะครับ”
ลองเช็กตัวเองดูนะคะ ใครรู้สึกว่าตัวเองแก่ก่อนวัย หรือกำลังใช้ชีวิตแบบสี่ยงๆ ก็ควรเริ่มปรับได้แล้วนะ ‘อีจัน’ เป็นห่วง
ความคิดเห็น(0)
เข้าสู่ระบบเพื่อร่วมแสดงความคิดเห็นกับชาวอีจัน