มีอะไรจะเม้าท์หรอ? “ลดคน-ลดงบ” เมื่อรัฐบาลกำลังจะปรับโครงสร้าง “บริษัทข้าราชการไทย” | อีจัน ONE COMMUNITYการเมืองการเมือง
“ลดคน-ลดงบ” เมื่อรัฐบาลกำลังจะปรับโครงสร้าง “บริษัทข้าราชการไทย”“ลดคน-ลดงบ” เมื่อรัฐบาลกำลังจะปรับโครงสร้าง “บริษัทข้าราชการไทย”
“ปกรณ์” เผย รายจ่ายประจำที่เกี่ยวกับงบบุคลากร ค่ารักษาพยาบาล และบำเหน็จบำนาญ รวมกันมีสัดส่วนสูงถึงกว่า 70% ของ “งบรายจ่ายประจำ” ทำให้ระบบราชการไทยในปัจจุบันเหมือนอยู่ใน “ไอซียู”…
เผยแพร่ 21 ก.ค. 2569 18:42 น. ตีลังกาเล่าข่าว โดย กรรณะ
การเข้ามาเป็นมือกฎหมายรัฐบาลของ “อเล็กซ์ – ปกรณ์ นิลประพันธ์” ในตำแหน่งรองนายกรัฐมนตรีฝ่ายกฎหมาย และประธานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.) โดยตำแหน่ง ตอนแรกหลายคนเชื่อว่าเขาเข้ามาเพื่อภาระกิจพิเศษ ดูเรื่องความผิด และความถูกของกฎหมายให้กับรัฐบาลเท่านั้น แต่ไปๆมาๆ ดูเหมือนว่า “ภาระกิจ” ของรองนายกรัฐมนตรีคนนี้อาจจะมีมากกว่าการตรวจกฎหมาย หรือการปั๊มตราของความถูกต้องเท่านั้น
ชั่วระยะเวลาไม่ถึงเดือนเราได้เห็นงานอันยิ่งใหญ่ที่เขากำลังจะทำ เริ่มด้วยการออกมากล่าวในที่ประชุม ก.พ. ว่าเตรียมที่จะชำระสะสางระบบประกันสุขภาพของข้าราชการใหม่ หลังจากงบ “พองตัว” ไม่หยุดเพราะเรากำลังก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงอายุ ขณะที่ภาระสวัสดิการรักษาพยาบาลของข้าราชการหนึ่งคนมิได้มีเพียงเจ้าตัว หากแต่มีคนโดยรอบไม่ว่าจะเป็น คู่สมรส บุตร และบุพการี
และเมื่อสัปดาห์ที่ผ่านมา “ปกรณ์” ก็พูดเรื่องนี้อีกครั้ง แต่ภาพที่เขาวาดไม่ใช่แค่ระบบสวัสดิการค่ารักษาพยาบาล แต่เป็นภาพใหญ่ของการปฏิรูประบบราชการ
ก่อนจะพูดถึงครั้งนี้เราย้อนดูสักนิดว่าไทยปฏิรูประบบราชการมาแล้วกี่ครั้ง มากน้อยแค่ไหน หากนับครั้งใหญ่ๆ ในสมับกรุงรัตนโกสินทร์ จะมีสามครั้ง ครั้งแรกสมัย “ในหลวงรัชกาลที่ 5” ซึ่งบอกว่าเป็นครั้งใหญ่ที่สุด เพราะเป็นการปฏิรูปจากระบบโบร่ำโบราณมาสู่ความเป็นรัฐสมัยใหม่
ยกเลิก “จตุสดมภ์ เวียง – วัง – คลัง – นา” ที่ใช้มาตั้งแต่สมัยอยุธยา และนำรูปแบบการบริหารราชการแบบชาติตะวันตกมาใช้
มีการรวมประเทศ มีการจัดตั้งกระทรวง และรวมศูนย์อำนาจเข้าสู่ส่วนกลาง
ครั้งที่ 2 คือช่วงคาบเกี่ยวการเปลี่ยนแปลงการปกครอง 2475 โดยระบบ “ข้าราชการพลเรือน” สมัยใหม่ที่แท้จริงเริ่มมาตั้งแต่รัชกาลที่ 7 ทรงตราพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. 2471 ก่อนการเปลี่ยนแปลงการปกครองเสียอีก แต่หลัง 2475 มีการปรับปรุงระเบียบข้าราชการพลเรือนให้สอดคล้องกับระบอบประชาธิปไตยใหม่ ด้วยการตราพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน พ.ศ. 2476 และเปลี่ยนสถานะจากการรับใช้ในพระองค์มาเป็นการรับใช้ประชาชนและประเทศชาติภายใต้รัฐธรรมนูญมากขึ้น
มีการจัดตั้งคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน (ก.พ.) แทนคณะกรรมการชุดเดิมที่เรียกว่า “ก.ร.พ.” เพื่อดูแลระเบียบข้าราชการให้เป็นมาตรฐานเดียวกัน
มีข้อมูลเพิ่มเติมเรื่องนี้ไหม
แจ้งเบาะแสหรือสอบถามทีมข่าวอีจันได้โดยตรง
ร่วมช่วยเหลือที่เกี่ยวข้องกับข่าวนี้
สินค้าแนะนำ ทุกการซื้อคือการให้
และครั้งล่าสุดคือ เมื่อปี 2545 สมัย “ทักษิณ ชินวัตร” มีการตรา พ.ร.บ. ปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545 จัดโครงสร้างใหม่เป็น 20 กระทรวง และจัดตั้ง สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ (ก.พ.ร.) ขึ้นมาเป็นหน่วยงานหลักในการขับเคลื่อนการพัฒนาระบบราชการ
มีการจัดทำ KPI ประเมินผลงาน จัดให้ผู้ว่าราชการจังหวัด เป็นผู้ว่าฯแบบบูรณาการหรือผู้ว่าฯ CEO และที่สำคัญคือปรับให้ประชาชนเป็นศูนย์กลาง ให้มองประชาชนเป็น “ลูกค้า” มากกว่าผู้ถูกปกครอง
และหากแนวคิดของ “ปกรณ์” สำเร็จ นี่จะเป็นครั้งที่ 4 ในสมัยรัตนโกสินทร์ ทีนี้เรามาดูว่าปัจจัยอะไรที่ถูกนำมาเป็นสาเหตุของข้อเสนอนี้
แน่นอนมาจากเหตุผลหลักสองเรื่องคือ 1 ปริมาณข้าราชการ และ 2 งบประมาณที่ต้องใช้
มาดูเรื่องคนกันก่อน จากข้อมูลเมื่อปี 2567 ประเทศไทยมี กำลังคนภาครัฐรวมทั้งสิ้น 3,004,485 คน
โดยสามารถแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มใหญ่ ได้แก่ ข้าราชการ 1,756,606 คน คิดเป็นร้อยละ 58.5 และมีกำลังคนประเภทอื่นๆ เช่น ลูกจ้างชั่วคราว พนักงานจ้าง พนักงานราชการ และพนักงานรัฐวิสาหกิจ มีจำนวน 1,247,879 คน
ส่วนเรื่องงบประมาณ “ปกรณ์” บอกว่า รายจ่ายประจำที่เกี่ยวกับงบบุคลากร ค่ารักษาพยาบาล และบำเหน็จบำนาญ รวมกันมีสัดส่วนสูงถึงกว่า 70% ของ “งบรายจ่ายประจำ” ทำให้ระบบราชการไทยในปัจจุบันเหมือนอยู่ใน “ไอซียู”
หากเทียบกับงบประมาณรวมทั้งประเทศปี 2570 ที่ 3.788 ล้านล้านบาท เฉพาะงบบุคลากรภาครัฐก็สูงถึง 852,671 ล้านบาทแล้ว และหากรวมค่ารักษาพยาบาล เงินช่วยเหลือ และบำเหน็จบำนาญเข้าไปด้วยจะทะลุ 1.3 ล้านล้านบาท
ขณะที่ประสิทธิภาพและประสิทธิผลที่ออกมาแม้จะไม่มีการระบุชัดแต่เราก็รู้กันดีว่า “ข้าราชการ” ทำงาน และ ทำผลงานได้ดีมากน้อยเพียงใดหากเทียบกับเอกชน
เรายังมีตำแหน่งที่ยังคงอยู่ซึ่งแทบไม่มีในโลกของเอกชน เช่นเสมียนพิมพ์ดีด หรือ พนักงานเดินเอกสาร
นี่เองจึงเป็นที่มาของข้อเสนอเรื่องการปฏิรูประบบราชการ และจังหวะนี้ยังมาบรรจบกับข่าวอื้อฉาวทุจริตสอบเข้ารับราชการท้องถิ่นที่กำลังเป็นข่าวอยู่ในขณะนี้ ซึ่งยิ่งซ้ำเติมความเชื่อมั่นที่มีต่อระบบราชการไทย
เอาเข้าจริงหากนำข้อเสนอที่ “ปกรณ์” บอกไปวางทาบกับ “การปรับโครงสร้าง” ของบริษัทเอกชน จะพบว่าไม่มีอะไรใหม่ แต่นี่ถือเป็น เรื่องใหญ่ของระบบราชการ “บริษัทที่ใหญ่และอุ้ยอ้ายที่สุดของประเทศไทย”
เรื่องแรกที่จะทำเช่นเดียวกับทุกบริษัทที่จะปรับหรือ “ลีน” องค์กรคือ การฟรีซอัตรา ใครเกษียณหรือลาออกจะไม่รับเพิ่ม ยกเว้นสายงานที่จำเป็นเร่งด่วน
แต่เท่านี้อาจจะไม่พอกับการทำให้องค์กรเล็กลงแบบทันใจ “บริษัทราชการไทย” ก็จะจัดโครงการ “เออร์ลี รีไทร์” เปิดโอกาสให้ข้าราชการอายุ 40-45 ปีเกษียณก่อนกำหนด ซึ่งมาตรการนี้ถือว่าแปลกใหม่สำหรับข้าราชการไทย เพราะที่ผ่านมาแม้จะมีโครงการ “เออร์ลี” แต่ก็มักใช้กับข้าราชการที่มีอายุมากกว่า 55 ปี โดยปกรณ์ตั้งเป้าให้โครงการนี้เริ่มมีผลทันทีภายในปีงบประมาณ 2570 เพื่อแสดงความจริงจังของรัฐบาล
เมื่อองค์กรเล็กลงก็เล็งจะนำเทคโนโลยีอย่าง AI และ เทคโนโลยีดิจิทัล มาแทนที่ ลดภาระงานรูทีน เพื่อให้ข้าราชการที่มีจำนวนน้อยลงมาโฟกัสกับงานที่จำเป็นและสร้างมูลค่ามากขึ้น
นอกจากนี้ โครงการ “อัปสกิล – รีสกิล” ก็จะถูกนำมาใช้เพื่อให้ข้าราชการเป็นเจ้าหน้าที่ทำงานได้หลากหลาย ที่เรียกว่า “มัลติสกิล”
นอกจากนี้ก็จะรื้อรูปแบบการจ้างงานใหม่ จากเดิมข้าราชการที่เราเรียกว่า “การจ้างงานตลอดชีพ” (ให้เปลี่ยนมาเป็น “การจ้างงานตามภารกิจหรือรายโครงการ” เพื่อให้สอดคล้องกับหน้างานจริง และดึงดูดผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทางได้ตรงจุด
จากนั้นก็มาสู่เรื่องค่าตอบแทน ซึ่งอาจะทำไม่ได้กับ “ข้าราชการรุ่นเก่า” แต่จากนี้มีความเป็นไปได้ที่จะให้เงินเดือนเทียบเท่าเอกชน แต่ตัดระบบบำนาญทิ้ง ใครอยากได้บำนาญก็ต้องเก็บหอมรอมริบไปลงทุนกันเอง ซึ่งจะช่วยลดภาระงบประมาณผูกพันระยะยาวของรัฐ
และเชื่อว่าการใช้ระบบนี้จะดึงดูดคนเก่ง ให้เข้าสู่ระบบราชการให้ได้มากขึ้น
ส่วนเรื่องสวัสดิการรักษาพยาบาล ก็จะใช้ ระบบประกันสุขภาพ แปลง่ายๆคือ แทนที่ภาครัฐจะเบิกจ่ายให้ทั้งหมด ก็ให้ทำเหมือนบริษัทเอกชนคือไปซื้อ “ประกันกลุ่ม” และหากใครอยากได้แบบไหนเพิ่มก็ไป “แอดออน” เอาในภายหลัง ซึ่งระบบนี้มีการโฆษณาว่าจะสามารถ จำกัดเพดานงบประมาณ ในแต่ละปีให้ชัดเจน และสามารถลดความแออัดในโรงพยาบาลรัฐได้เพราะระบบนี้สามารถไปรับการรักษาที่โรงพยาบาลเอกชนได้
จะเห็นว่าทั้งหมดเป็นการคิดทั้งระบบ แบบที่เอกชนใช้ในการทำงานและการ “ปรับโครงสร้างองค์กร” มาหลายแห่ง
กลยุทธ์หลัก จะอยู่ที่ “ลีนคน – ลีนงบประมาณ” นำงบประมาณที่มีมาดึงดูดคนเก่ง เพื่อให้ผลลัพธ์ที่ออกมาสอดคล้องกับเม็ดเงินที่ลงไป
อย่างที่บอกในตอนต้นว่านี่ไม่ใช่เรื่องใหม่ หากแต่เป็นเรื่องที่ถูกทำกันมานาน
แต่คำถามคือ “ระบบราชการ” ที่ใหญ่โต และขยับตัวยากอย่างที่เป็นอยู่จะรับได้ขนาดไหน ที่สำคัญการค่อยๆทำแบบไม่ให้ปลาน็อกน้ำ จะทันกับภาระงบประมาณที่พุ่งไม่หยุดหรือไม่
หรือที่สุดแล้วคนคิดอาจจะไปก่อนงานเสร็จด้วยซ้ำ
ความคิดเห็น(0)
เข้าสู่ระบบเพื่อร่วมแสดงความคิดเห็นกับชาวอีจัน