มีอะไรจะเม้าท์หรอ? ใครเป็นบ่อยอย่าปล่อยผ่าน! หมอเผย 5 สาเหตุ “เดี๋ยวร้อน เดี๋ยวหนาว” | อีจัน ONE COMMUNITYข่าวทั่วไปข่าวทั่วไป
ใครเป็นบ่อยอย่าปล่อยผ่าน! หมอเผย 5 สาเหตุ “เดี๋ยวร้อน เดี๋ยวหนาว”ใครเป็นบ่อยอย่าปล่อยผ่าน! หมอเผย 5 สาเหตุ “เดี๋ยวร้อน เดี๋ยวหนาว”
ใครเป็นบ่อยอย่าปล่อยผ่าน! หมอสุรัตน์ หมอเผย 5 สาเหตุ เดี๋ยวร้อน เดี๋ยวหนาว แถมเหงื่อออกทั้งที่คนอื่นไม่รู้สึก อาจไม่ใช่เพราะอากาศ แต่เกี่ยวข้องได้ทั้ง ไทรอยด์-ฮอร์โมน-ระบบประสาท…
เผยแพร่ 19 ส.ค. 2569 15:04 น. “เดี๋ยวร้อน เดี๋ยวหนาว” ใครเคยมีอาการแบบนี้บ้างคะ?
บางครั้งเหงื่อออก รู้สึกร้อน ทั้งที่คนรอบข้างไม่ได้รู้สึกร้อนด้วย
แต่บางครั้งกลับหนาวสะท้าน ทั้งที่คนอื่นบอกว่าอากาศร้อน
อาการแบบนี้เกิดจากอะไรกันแน่? มาหาคำตอบกันค่ะ
วันนี้ (19 ส.ค.69) ผศ.นพ.สุรัตน์ ตันประเวช แพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านประสาทวิทยาและสมอง คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ โพสต์ให้ความรู้เกี่ยวกับอาการ “ร้อน ๆ หนาว ๆ” โดยอธิบายว่า…
“ร้อน ๆ หนาว ๆ เป็นอะไรกันแน่
หมอปวดหัวเลย คนไข้ บ่นว่า บางทีเหงื่อออกรู้สึกร้อน แต่คนอื่นไม่ร้อน บางทีหนาวสะท้าน คนอื่นบอกร้อนจะตาย ตรวจหลายหมอ ไม่เจอ มันคืออะไร
เรื่องร้อนหนาว การหลั่งเหงื่อ บางทีเป็นเรื่องสมองครับ
คือ ต้องบอกก่อนว่า สมองเรามีตัวจับอุณหภูมิ เหมือน thermometer ในบ้านเรานั่นแหละ หากร้อน มันก็จับว่า ความร้อนสูง ถูกไหม หากหนาว มันก็จับว่า อุณหภูมิลด
อันนั้น มันไวต่ออากาศเปลี่ยน แล้ว สมองส่วนนี้ ที่เรียกว่า thermostat มันคุมอุณหภูมิได้ถูกต้อง
แต่หาก เจ้า thermometer ร่างกาย เสียหละ จะเกิดอะไรขึ้น
ความรู้สึก และการหลั่งเหงื่อ จากอุณภูมิจริง เราก็เพี้ยนหนะสิ
มีข้อมูลเพิ่มเติมเรื่องนี้ไหม
แจ้งเบาะแสหรือสอบถามทีมข่าวอีจันได้โดยตรง
ร่วมช่วยเหลือที่เกี่ยวข้องกับข่าวนี้
สินค้าแนะนำ ทุกการซื้อคือการให้
คำถามที่น่าสนใจคือ อากาศเปลี่ยน หรือร่างกายของเราเปลี่ยน?
เอาตัวอย่าง เวลาเรามีไข้ ก่อน
ทำไมตอนเป็นไข้ เราถึง “หนาว” ทั้งที่ตัวกำลังร้อน?
นี่เป็นตัวอย่างที่อธิบาย thermostat ของสมองได้ดีที่สุด เมื่อร่างกายตอบสนองต่อการติดเชื้อ สารจากระบบภูมิคุ้มกันสามารถทำให้ระบบควบคุมอุณหภูมิปรับเป้าหมายขึ้นชั่วคราว ร่างกายที่เคยมีอุณหภูมิปกติจึงถูกสมองตีความว่า “ยังเย็นเกินไป” ผลคือหลอดเลือดหดตัว เรารู้สึกหนาว และอาจสั่นเพื่อสร้างความร้อน ทั้งที่อุณหภูมิร่างกายกำลังสูงขึ้น
เมื่อไข้เริ่มลง กระบวนการกลับทิศ ร่างกายพยายามระบายความร้อนออก หลอดเลือดขยาย เหงื่อออก และคนไข้กลับรู้สึกร้อน
นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมเวลาเป็นไข้ เราอาจผ่านทั้งช่วง หนาวสั่น–ตัวร้อน–เหงื่อออก ภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมงได้
นี่เป็นเพราะ thermostat ในสมองเรา ถูกการติดเชื้อกวน ดังนั้น หากมีอาการหนาว ๆ ร้อน ๆ นี่ หาก่อนว่า มีไข้ไหม ติดเชื้อไหมก่อนเลย
แต่ถ้าไม่มีไข้ แล้วทำไมบางคนยังร้อน ๆ หนาว ๆ ?
คำตอบคือ มีอีกหลายระบบที่สามารถขยับ thermostat ของเราได้
1. วูบวาบ เพราะจะหมดรอบเดือน หรือ ฮอร์โมนแกว่ง เรียกว่า Hot flash
hot flashes หรือ vasomotor symptoms พบบ่อยในช่วงเปลี่ยนผ่านเข้าสู่วัยหมดประจำเดือน
งานทบทวนในวารสาร Physiology ปี 2025 รายงานว่า hot flashes พบได้ประมาณ 50–80% ของผู้หญิงในช่วง menopause และเกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงของระบบควบคุมอุณหภูมิในสมอง ไม่ใช่เพียงคำอธิบายง่าย ๆ ว่า “ฮอร์โมนลดลง” เท่านั้น
มี เซลล์ประสาทกลุ่มหนึ่งใน hypothalamus ที่เรียกว่า KNDy neurons ซึ่งเกี่ยวข้องกับสารสื่อประสาท neurokinin B เมื่อ estrogen ลดลง ระบบดังกล่าวสามารถเปลี่ยนแปลงจนวงจรควบคุมอุณหภูมิไวมากขึ้น การเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิภายในเพียงเล็กน้อยอาจกระตุ้นให้ร่างกายรีบ “ระบายความร้อน” โดยขยายหลอดเลือดและขับเหงื่อ ทำให้เกิดความรู้สึกร้อนวูบอย่างรวดเร็ว
เหตุทำไม มีอาการ คือ ในคนที่มี hot flashes ช่วงอุณหภูมิที่ร่างกายรู้สึกสบายหรือ thermoneutral zone อาจแคบลง
เมื่ออุณหภูมิขยับขึ้นเพียงเล็กน้อยก็เกิดเหงื่อและหลอดเลือดขยาย แต่หลังจากระบายความร้อนอย่างรวดเร็ว บางคนกลับรู้สึกเย็นหรือหนาวตามมา
จึงไม่น่าแปลกที่บางคนจะบอกว่า
“เมื่อกี้ร้อนจนต้องพัดตัวเอง อีกห้านาทีกลับหนาว”
2. ไทรอยด์ มันคือ ตัวควบคุม “เตาเผา” ของร่างกาย
ถ้า hypothalamus เปรียบเหมือน thermostat ฮอร์โมนไทรอยด์ก็คล้ายส่วนหนึ่งของระบบที่กำหนดว่า “เครื่องยนต์” ของร่างกายจะเผาผลาญพลังงานมากน้อยเพียงใด
ฮอร์โมนไทรอยด์มีบทบาทสำคัญต่อ metabolism และการสร้างความร้อนของร่างกาย
หากไทรอยด์สูง มันเหมือน ร่างกายเผาผลาญมาก เหมือนเปิด heater ตลอด
ในทางตรงกันข้าม hypothyroidism มักสัมพันธ์กับความรู้สึกหนาวง่าย ร่วมกับอ่อนเพลีย น้ำหนักเพิ่ม ผิวแห้ง หรือท้องผูก
สรุป ต้องตรวจ ฮอร์โมน ไทรอยด์
3. ผิดปกติ ที่ระบบประสาทอัตโนมัติเลย
ภาวะ dysautonomia มันผิดปกติที่ ระบบประสาท ที่ควบคุมเลย เหมือน thermometer ผิดปกติ
มีโรคนึง น่าสนใจ เรียกว่า POTS หรือ Postural Orthostatic Tachycardia Syndrome ผู้ป่วยบางคนจะมีใจเต้นเร็ว เวียนศีรษะ อ่อนเพลีย หรืออาการแย่ลงเวลายืน และอาจมี ภาวะทนอุณหภูมิไม่ได้
ต้องพบหมอเส้นประสาท ที่จะทดสอบ ระบบประสาทอัติโนมัติได้
ส่วนคนสูงวัยบางที ก็มีการรับสัญญาณ ร้อนหนาว แปรปรวนได้ จากอาจจมี ประสาทเริ่มเสื่อมครับ พวกนี้ เกิดจากความเสื่อม ก็จะแก้ยากนิดนึง
ความเครียดและความวิตกกังวล สามารถทำให้รู้สึกร้อนวูบ เหงื่อออก มือเท้าเย็น หรือสลับร้อน–หนาวได้ผ่านระบบประสาทอัตโนมัติ
โดยเฉพาะยาทางจิตเวช ปรับ serotonin หรือ พวกยาเบาหวานทำให้น้ำตาลในเลือดแกว่ง สูง ๆ ต่ำ ๆ
ก็ไปทีละ steps เก็บอาการ สำรวจอาการ
ลองสังเกตว่าเกิดเวลาใด มีไข้จริงหรือไม่ เหงื่อออกหรือไม่ ใจสั่นหรือไม่ เกิดเมื่อยืนขึ้นหรือหลังอาบน้ำร้อนหรือไม่ น้ำหนักเปลี่ยนหรือไม่ และในผู้หญิงสัมพันธ์กับรอบเดือนหรือช่วงวัยหมดประจำเดือนหรือไม่
เล่า ให้แพทย์ฟัง แม้ไม่ถาม ก็เล่าไปครับ
ข้อมูลเหล่านี้ช่วยแพทย์แยกได้ว่าควรคิดถึงการติดเชื้อ ฮอร์โมน ไทรอยด์ ระบบประสาทอัตโนมัติ ยาที่ใช้อยู่ หรือสาเหตุอื่น
นี่ไง เรื่อง ของ “เดี๋ยวร้อน เดี๋ยวหนาว” เล่าสู่กันฟัง”
ไหนใครมีอาการแบบนี้บ้าง ลองเช็กอาการเบื้องต้นดูซิว่า เราเข้าข่ายข้อไหนใน 5 ข้อนี้?
หมั่นเช็กและดูแลสุขภาพกันด้วยนะคะ ‘อีจัน’ เป็นห่วง
ความคิดเห็น(0)
เข้าสู่ระบบเพื่อร่วมแสดงความคิดเห็นกับชาวอีจัน