มีอะไรจะเม้าท์หรอ? ?
อดีตผู้พิพากษา หวั่น! รัฐบาลเปลี่ยนตามใจ ชงแก้ พ.ร.บ. ล็อก “จำคุกจริงขั้นต่ำ” | อีจัน ONE COMMUNITY
หน้าแรก / ข่าว / ข่าวทั่วไป ข่าวทั่วไป ข่าวทั่วไป เผยแพร่เมื่อ : 22 ส.ค. 2569 10:58 น.
อดีตผู้พิพากษา หวั่น! รัฐบาลเปลี่ยนตามใจ ชงแก้ พ.ร.บ. ล็อก “จำคุกจริงขั้นต่ำ” อดีตผู้พิพากษา หวั่น! รัฐบาลเปลี่ยนตามใจ ชงแก้ พ.ร.บ. ล็อก “จำคุกจริงขั้นต่ำ” หวั่นรัฐบาลเปลี่ยนตามใจ! อดีตผู้พิพากษาอาวุโสในศาลฎีกา ยกแนวทางต่างประเทศเทียบการบริหารโทษทางอาญา ชี้ ศาลควรมีบทบาทชัดเจนในการกำหนดขอบเขตของโทษ ขณะที่ฝ่ายปกครอง ต้องบริหารและบังคับโทษภายใต้กรอบกฎหมาย…
เผยแพร่ 22 ส.ค. 2569 10:58 น.โทษที่ศาลพิพากษา ควรสัมพันธ์กับเวลาที่ผู้ต้องโทษรับจริงแค่ไหน?
ประเด็นนี้ถูกหยิบขึ้นมาถกอีกครั้ง หลังอดีตผู้พิพากษาอาวุโสในศาลฎีกา ยกแนวทางต่างประเทศเทียบการบริหารโทษทางอาญา ชงแก้ พ.ร.บ. ล็อก “จำคุกจริงขั้นต่ำ”
วันนี้ (22 ส.ค.69) นายวัส ติงสมิตร นักวิชาการอิสระ อดีตผู้พิพากษาอาวุโสในศาลฎีกา โพสต์เฟซบุ๊กเรื่อง “ส่องบทเรียนจากต่างประเทศ: เขากระจายอำนาจและบริหารโทษทางอาญาอย่างไร?” ระบุว่า…
“นานาประเทศทั้งในระบบ Common Law และ Civil Law ต่างพัฒนากลไก “การบริหารโทษ” (Penal Administration) เพื่อสร้างดุลยภาพระหว่างอำนาจของศาลในการกำหนดโทษ กับอำนาจของฝ่ายปกครองในการบังคับโทษทางอาญา
โดยมีเป้าหมายสำคัญคือ ป้องกันไม่ให้การบริหารโทษในภายหลัง ทำให้ระยะเวลาที่ผู้ต้องขังจริงแตกต่างจากเจตนารมณ์ของคำพิพากษามากเกินไป
1.ศาลกำหนด “ระยะเวลาขั้นต่ำก่อนมีสิทธิได้รับการปล่อยตัว” (Minimum / Non-Parole Period)
ในหลายประเทศ กฎหมายเปิดโอกาสให้ ศาล เป็นผู้กำหนดระยะเวลาขั้นต่ำที่ผู้ต้องโทษจำคุกต้องอยู่ในเรือนจำจริง ก่อนจะมีสิทธิได้รับการพิจารณาปล่อยตัวก่อนกำหนด โดยเฉพาะในคดีโทษจำคุกตลอดชีวิต
• สหราชอาณาจักร: ศาลอาจกำหนด Minimum Term (Tariff) สำหรับโทษจำคุกตลอดชีวิต หรือในกรณีร้ายแรงมากๆ อาจสั่ง Whole Life Order ซึ่งจะไม่มีสิทธิได้รับการปล่อยตัวโดย Parole ตลอดชีวิต (เว้นแต่มีเหตุพิเศษตามกฎหมาย)
• ออสเตรเลีย: ใช้ระบบ Non-Parole Period ซึ่งศาลในแต่ละรัฐ/ดินแดน สามารถกำหนดระยะเวลาขั้นต่ำก่อนมีสิทธิได้รับการพิจารณาปล่อยตัวได้เช่นกัน
มีข้อมูลเพิ่มเติมเรื่องนี้ไหม
แจ้งเบาะแสหรือสอบถามทีมข่าวอีจันได้โดยตรง
คุยกับทีมข่าวร่วมช่วยเหลือที่เกี่ยวข้องกับข่าวนี้
สินค้าแนะนำ ทุกการซื้อคือการให้
หัวใจสำคัญ: เมื่อกฎหมายกำหนดให้ศาลเป็นผู้กำหนดระยะเวลาขั้นต่ำ ฝ่ายปกครองย่อมไม่สามารถลดระยะเวลานั้นลงตามดุลพินิจของตนเองได้ เว้นแต่กฎหมายจะให้อำนาจไว้โดยชัดแจ้ง
(หมายเหตุ: สหรัฐอเมริกาไม่ได้ใช้ระบบนี้เหมือนกันทั้งประเทศ เนื่องจากต้องแยกระหว่างระบบ Federal และกฎหมายของแต่ละรัฐ)
2. แนวคิด “Truth in Sentencing”
สหรัฐอเมริกาพัฒนาแนวคิด Truth in Sentencing เพื่อให้ระยะเวลาที่ศาลกำหนด กับระยะเวลาที่ผู้กระทำความผิดต้องรับโทษจริง สอดคล้องกันมากที่สุด
• ในระบบ Federal มีข้อจำกัดเข้มงวดเกี่ยวกับการลดโทษและการปล่อยตัวก่อนกำหนด
• ผู้ต้องขังส่วนใหญ่ต้องรับโทษเป็นสัดส่วนสูงของโทษที่ศาลกำหนด จึงจะเริ่มมีสิทธิได้รับประโยชน์บางประเภท
• เกณฑ์ 85% (ผู้ต้องขังในคดีอุกฉกรรจ์ต้องรับโทษจำคุกจริงอย่างน้อย 85% ของโทษที่ศาลพิพากษา) เป็นตัวเลขสำคัญในกฎหมาย Federal สำหรับการรับเครดิตจากการประพฤติดีในบางกรณี (แม้จะไม่ใช่กฎทั่วไปที่ใช้กับทุกคดี แต่เป็นตัวอย่างของการจำกัดดุลพินิจฝ่ายบริหาร)
หัวใจสำคัญ: สาระสำคัญของ Truth in Sentencing ไม่ใช่แค่เรื่องตัวเลข 85% แต่คือหลักการที่ว่า การกำหนดโทษโดยศาล ต้องมีความสัมพันธ์อย่างสมเหตุสมผลกับระยะเวลาที่ผู้กระทำความผิดต้องรับโทษจริง
3. คณะกรรมการพิจารณาปล่อยตัวก่อนกำหนดที่มีความเป็นอิสระ
การปล่อยตัวก่อนกำหนดไม่ได้เป็นเพียงการตัดสินใจภายในของกรมราชทัณฑ์ แต่มักต้องผ่านกลไกองค์กรเฉพาะที่มีความเป็นอิสระ
• สหราชอาณาจักร (Parole Board): ทำหน้าที่ประเมินว่า การปล่อยตัวจะก่อให้เกิดความเสี่ยงต่อสาธารณะในระดับที่รับไม่ได้หรือไม่ โดยมุ่งเน้นไปที่ ความเสี่ยงการกระทำผิดซ้ำ และ ความปลอดภัยของสังคม
• แคนาดา (Parole Board of Canada): เป็นองค์กรอิสระตามกฎหมายที่พิจารณาปล่อยตัวตามหลักเกณฑ์ที่ชัดเจน ตรวจสอบได้
หัวใจสำคัญ: ไม่ใช่ว่าต้องสร้างองค์กรแบบเดียวกันเป๊ะทุกประเทศ แต่คือ กระบวนการตัดสินใจปล่อยตัวก่อนกำหนดต้องมีความโปร่งใส ตรวจสอบได้ และไม่ขึ้นอยู่กับดุลพินิจของหน่วยงานผู้ควบคุมเรือนจำเพียงฝ่ายเดียว
4. ประเมินความเสี่ยงเป็นรายบุคคล ไม่ใช้เกณฑ์เหมารวม
ประเทศในยุโรป เช่น เยอรมนี และ กลุ่มประเทศนอร์ดิก ให้ความสำคัญกับการ ประเมินความเสี่ยงรายบุคคล (Individualized Risk Assessment)
การประเมินจะพิจารณาทั้งพฤติกรรมในเรือนจำ, ประวัติอาชญากรรม, สภาพแวดล้อมทางสังคม, บุคลิกภาพ และความเสี่ยงในการกระทำผิดซ้ำ
โดยเฉพาะคดีอาชญากรรมร้ายแรงหรือองค์กรอาชญากรรม การพิจารณาจะไม่ดูแค่ “อายุ” หรือ “ระยะเวลาที่รับโทษมาแล้ว” แต่ต้องประเมินถึง ความสามารถในการกลับไปมีอิทธิพล สั่งการ หรือเชื่อมโยงกับเครือข่ายเดิม ด้วย
ผู้สูงอายุไม่ได้มีความเสี่ยงต่ำโดยอัตโนมัติ
และการรับโทษมานาน ก็ไม่ได้แปลว่าความเสี่ยงต่อสังคมจะหมดไปแล้ว
บทเรียนสำคัญสำหรับประเทศไทย
1. เมื่อมองภาพรวม กลไกจากต่างประเทศเหล่านี้สะท้อนหลักการสำคัญ 3 ประการ:
1) ศาล ควรมีบทบาทชัดเจนในการกำหนด “ขอบเขตของโทษ”
2) ฝ่ายปกครอง มีหน้าที่บริหารและบังคับโทษ ภายใต้กรอบกฎหมาย มิใช่มีอำนาจเปลี่ยนสาระสำคัญของคำพิพากษาได้เองโดยปราศจากฐานกฎหมาย
3) การปล่อยตัวก่อนกำหนด ต้องอยู่ภายใต้หลักเกณฑ์ที่ตรวจสอบได้ และมีการประเมินความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ
คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงแค่ “ควรให้ผู้ต้องโทษออกจากเรือนจำเมื่อใด?”
แต่ต้องถามลึกไปถึง “ใครควรเป็นผู้มีอำนาจตัดสินใจ และอำนาจนั้นมีขอบเขตเพียงใด?”
เพราะในรัฐที่ยึด หลักนิติธรรม (Rule of Law) การกำหนดโทษโดยศาลกับการบริหารโทษทางอาญาโดยฝ่ายปกครองเป็นคนละเรื่องกัน การที่ฝ่ายบริหารจะกระทบต่อระยะเวลาจำคุกจริง ย่อมต้องมี ฐานอำนาจตามกฎหมายที่ชัดเจน ตรวจสอบได้ และไม่ทำลายหลักความแน่นอนของคำพิพากษา
2. ก้าวสำคัญและการมองไปข้างหน้า
เป็นที่น่ายินดีที่ รมว.ยุติธรรม (พล.ต.ท.รุทธพล เนาวรัตน์) ในฐานะประธานการประชุม คณะกรรมการทบทวนและพัฒนาประสิทธิภาพการบังคับโทษทางอาญา และทบทวนมาตรการป้องกันการกระทำผิดซ้ำ ครั้งที่ 1/2569 (เมื่อวันที่ 20 สิงหาคม 2569) ได้เตรียมแก้ไข กฎกระทรวงกำหนดประโยชน์ของนักโทษเด็ดขาดและเงื่อนไขฯ พ.ศ. 2562 (แก้ไขเพิ่มเติม พ.ศ. 2564) โดยกำหนด “โทษจำคุกจริงขั้นต่ำ” (Minimum Sentence) อย่างชัดเจน
โทษประหารชีวิต: ต้องรับโทษจำคุกจริงมาแล้วไม่น้อยกว่า 25 ปี
โทษจำคุกตลอดชีวิต: ต้องรับโทษจำคุกจริงมาแล้วไม่น้อยกว่า 20 ปี (ใน พ.ร.บ. ราชทัณฑ์ พ.ศ. 2560 มาตรา 52 (5) และ (7) ต้องได้รับโทษจำคุกมาแล้วไม่น้อยกว่า 10 ปี ในกรณีที่ต้องโทษจำคุกตลอดชีวิต)
อย่างไรก็ตาม ในระยะยาว ไทยควรพิจารณาบัญญัติหลักเกณฑ์โทษจำคุกจริงขั้นต่ำไว้ในกฎหมายระดับ “พระราชบัญญัติ” เพื่อสร้างความมั่นคงยั่งยืนกว่าการปรับปรุงเพียง “กฎกระทรวง” ซึ่งอาจผันแปรตามนโยบายของรัฐมนตรีในแต่ละยุคสมัย”
แล้วลูกเพจล่ะคะ มีความคิดเห็นยังไงเกี่ยวกับเรื่องนี้?
ความคิดเห็น(0)
เข้าสู่ระบบเพื่อร่วมแสดงความคิดเห็นกับชาวอีจัน