มีอะไรจะเม้าท์หรอ? แพทย์เตือน “ไตเสื่อมระยะแรก” อาจไร้อาการ รู้อีกทีค่าไตลดแล้ว | อีจัน ONE COMMUNITYข่าวทั่วไปข่าวทั่วไป
แพทย์เตือน “ไตเสื่อมระยะแรก” อาจไร้อาการ รู้อีกทีค่าไตลดแล้วแพทย์เตือน “ไตเสื่อมระยะแรก” อาจไร้อาการ รู้อีกทีค่าไตลดแล้ว
อย่าชะล่าใจ! “ฉี่ไม่มีฟอง” ไม่ได้แปลว่าไตปกติ แพทย์เตือน “ไตเสื่อมระยะแรก” อาจไร้อาการ รู้ตัวอีกที ค่าไตลดแล้ว แนะอย่ารอให้ “ฉี่เปลี่ยน”…
เผยแพร่ 23 ก.ย. 2569 11:52 น. “ปัสสาวะไม่มีฟอง แล้วทำไมค่าไตถึงเสื่อม ?” คำถามที่หลายคนสงสัย หลังเคยได้ยินว่า “ปัสสาวะเป็นฟอง” อาจเป็นสัญญาณของโปรตีนรั่วจากไต แต่จริง ๆ แล้ว ปัสสาวะดูปกติ ไม่ได้แปลว่าไตปกติ เพราะโรคไตจำนวนไม่น้อย โดยเฉพาะในระยะแรก อาจแทบไม่มีอาการให้สังเกตเลย
วันนี้ (23 ก.ย. 69) นายแพทย์เจษฎ์ บุณยวงศ์วิโรจน์ รองผู้อำนวยการโรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา โพสต์เฟซบุ๊ก ให้ความรู้เกี่ยวกับ ปัสสาวะไม่มีฟอง ก็อาจเป็นสัญญาณต่อภาวะไตเสื่อมได้
นายแพทย์เจษฎ์ กล่าวว่า ก่อนหน้านี้ผมเคยพูดเรื่อง ปัสสาวะเป็นฟอง ว่าอาจเป็นหนึ่งในสัญญาณที่ควรสังเกต โดยเฉพาะในคนที่มีโปรตีนรั่วจากไต แต่ก็มีบางคนสงสัยว่า “ผมฉี่ไม่มีฟองนะหมอ แต่ทำไมค่าไตเสื่อมแล้วล่ะ?”
อันนี้เป็นคำถามที่ดีมากครับ แล้วแบบนี้การดูปัสสาวะไม่มีความหมายเลยหรือเปล่า? ยังมีความหมายครับ แต่มันเป็นแค่ส่วนหนึ่ง โรคไตไม่ได้เริ่มจากปัสสาวะเป็นฟองทุกคน บางคนปัสสาวะดูปกติ สีปกติ ปริมาณปกติ ไม่มีบวม ไม่มีปวด แต่ eGFR เริ่มลดหรือมีอัลบูมินรั่วแล้วก็ได้ ไตเสื่อมไม่ได้เริ่มจากวันที่ขาบวม หรือวันที่ปัสสาวะเป็นฟองเสมอไป ช่วงแรกที่สุด อาจไม่มีอาการอะไรเลย จากนั้น eGFR ค่อย ๆ ลด โปรตีนอาจเริ่มรั่ว ความดันเริ่มคุมยากขึ้น ผลเลือดบางตัวเริ่มผิด พอไตลดลงมากขึ้น จึงค่อยเห็นซีด บวม โพแทสเซียมสูง ของเสียคั่ง และอาการต่าง ๆ ชัดขึ้น
วันนี้เลยอยากพาทุกคนดูแบบ “ไล่ระดับ” ตั้งแต่ไตเพิ่งเริ่มมีปัญหา ไปจนถึงระยะที่ไตทำงานลดลงมาก ว่าแต่ละช่วงควรสังเกตและตรวจอะไรครับ
ระยะแรกมาก ไตเริ่มมีความเสียหาย แต่เจ้าตัวยังแทบไม่รู้สึกอะไร
มีข้อมูลเพิ่มเติมเรื่องนี้ไหม
แจ้งเบาะแสหรือสอบถามทีมข่าวอีจันได้โดยตรง
ร่วมช่วยเหลือที่เกี่ยวข้องกับข่าวนี้
สินค้าแนะนำ ทุกการซื้อคือการให้
นี่คือช่วงที่คนพลาดมากที่สุดครับ
บางคน eGFR ยัง 90 ขึ้นไป หรืออยู่ประมาณ 60–89 ดูเผิน ๆ เหมือนยังดี แต่ตรวจปัสสาวะกลับพบ albumin หรือโปรตีนรั่ว โดยเฉพาะคนที่มีเบาหวาน ความดันสูง หรือโรคหลอดเลือด ช่วงนี้ปัสสาวะอาจไม่มีฟองเลยก็ได้ ไม่บวม ไม่เหนื่อย ไม่ปวดเอว เพราะไตยังมีความสามารถสำรองเหลืออยู่มากครับ ตรงนี้จึงต้องดูค่า Urine ACR ร่วมด้วย ไม่ใช่ดูแค่ creatinine หรือฟองในปัสสาวะ
พูดง่าย ๆ คือ ไตบางคนยัง “กรองได้พอ” แต่เริ่ม “รั่ว” แล้ว และถ้าจับได้ตั้งแต่ช่วงนี้ โอกาสชะลอไม่ให้ไตเดินต่อเร็วก็มีมากกว่ารอให้ค่าไตตกหนักครับ
eGFR เริ่มลดลง แต่ชีวิตประจำวันยังเหมือนเดิม
พอ eGFR ลดมาอยู่ช่วงประมาณ 45–59 หรือ CKD G3a หลายคนก็ยังไม่มีอาการชัดครับ นี่แหละที่ทำให้รู้สึกว่า “ผมแข็งแรงดี ทำไมหมอบอกว่าไตเสื่อม?” เพราะอาการกับการทำงานของไตไม่ได้เดินพร้อมกันเป๊ะ ๆ
ช่วงนี้สิ่งที่เริ่มสำคัญมากขึ้นคือ แนวโน้ม ปีที่แล้ว eGFR 72 ปีนี้เหลือ 58 อีก 6 เดือนเหลือ 51 แบบนี้มีความหมายกว่าการมองเลขครั้งเดียวครับ ต้องย้อนดูทั้งความดัน น้ำตาล ACR ยาที่ใช้อยู่ การกินยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs ภาวะขาดน้ำ และโรคอื่นที่อาจทำให้ไตลดเร็ว
ช่วงนี้ยังเป็นจังหวะสำคัญมากในการ “เบรก” การเสื่อมครับ
พอเข้า G3b บางคนเริ่มเห็นผลจากไตชัดขึ้น แต่ยังมีคนจำนวนหนึ่งไม่มีอาการ
เมื่อ eGFR ลงมาประมาณ 30-44 ไตเริ่มมีความสามารถสำรองน้อยลงครับ บางคนยังทำงานได้ปกติอยู่เลย แต่ผลเลือดอาจเริ่มเห็นอย่างอื่นตามมา เช่น
โพแทสเซียมเริ่มควบคุมยากขึ้นในบางคน
ฟอสเฟตหรือฮอร์โมนเกี่ยวกับกระดูกเริ่มเปลี่ยนในโรคไตบางราย
ตรงนี้คือเหตุผลว่าทำไมโรคไตไม่ได้ติดตามแค่ค่า creatinine เพราะเรากำลังดูว่า “ไตยังรักษาสมดุลของร่างกายได้ดีแค่ไหน” ด้วยครับ บางคนเริ่มรู้สึกเหนื่อยง่ายขึ้นหรือขาบวมเล็กน้อย แต่บางคนก็ยังไม่มีอาการเลย จึงต้องใช้ผลเลือดกับแนวโน้มมาช่วย ไม่ใช่รอให้ร่างกายส่งสัญญาณก่อน
eGFR ต่ำกว่า 30 ต้องเริ่มจริงจังกับภาวะแทรกซ้อนและการวางแผนระยะต่อไป
พอเข้าสู่ G4 หรือ eGFR ประมาณ 15–29 ผมจะจริงจังขึ้นมากครับ เพราะช่วงนี้โอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนจากไตเริ่มสูงขึ้น
บางคนเริ่มมีบวมง่ายขึ้น ความดันคุมยาก ซีดมากขึ้น เหนื่อยง่าย โพแทสเซียมสูง กรดในเลือดคั่ง ปัญหากระดูกและแร่ธาตุ หรือเบื่ออาหารมากขึ้น
แต่ก็ยังมีบางคนที่อาการไม่ชัดครับ นี่คือช่วงที่ควรคุยเรื่องแผนระยะยาวกับแพทย์โรคไตให้ชัด ทั้งเรื่องยา อาหาร ปริมาณโปรตีน โซเดียม โพแทสเซียม การเตรียมหลอดเลือดสำหรับฟอกไตในคนที่มีแนวโน้มจำเป็น และทางเลือกการบำบัดทดแทนไตในอนาคต
การ “เตรียม” ไม่ได้หมายความว่าต้องฟอกพรุ่งนี้ครับ แต่ดีกว่ารอให้ฉุกเฉินแล้วค่อยตัดสินใจทุกอย่างพร้อมกัน
G5 คือไตทำงานลดลงมาก แต่ไม่ได้แปลว่าทุกคนต้องฟอกทันที
เมื่อ eGFR ต่ำกว่า 15 จะอยู่ในกลุ่ม G5 ครับ ช่วงนี้บางคนเริ่มมีอาการของของเสียคั่งชัดขึ้น เช่น กินได้น้อย คลื่นไส้ คัน อ่อนเพลียมาก บวม หอบจากน้ำเกิน สมาธิลดหรือสับสน ตะคริว รสชาติอาหารเปลี่ยน
แต่การเริ่มฟอกไตไม่ได้ตัดสินจากเลข eGFR เพียงอย่างเดียวครับ แพทย์ต้องดูว่า คุมโพแทสเซียมได้ไหม มีกรดคั่งรุนแรงหรือไม่ มีน้ำเกินจนหอบหรือไม่ มีอาการยูรีเมียหรือไม่ กินอาหารและรักษาภาวะโภชนาการได้หรือไม่
บางคน eGFR ต่ำมากแต่ยังประคองได้ ขณะที่บางคนมีภาวะแทรกซ้อนจนต้องเริ่มบำบัดทดแทนไตก่อนครับ
ดังนั้น “ปัสสาวะปกติ” ไม่ได้แปลว่า “ไตปกติ”
ตรงนี้คือคำตอบของคำถามตั้งแต่ต้นครับ การดูปัสสาวะยังมีประโยชน์ ฟองมากผิดปกติ มีเลือด ปัสสาวะน้อยลง สีเปลี่ยนผิดปกติ ทั้งหมดควรสังเกต แต่มีคนที่เป็นโรคไตหลายคนเริ่มต้นและดำเนินไปโดย ปัสสาวะภายนอกยังดูปกติ
สิ่งที่ช่วยจับได้เร็วกว่าอาการคือ eGFR + Urine ACR + ความดัน + แนวโน้มของผลเลือด โดยเฉพาะคนที่เป็นเบาหวาน ความดันสูง มีโรคหัวใจ หรือเคยมีโรคไตอยู่แล้ว ควรติดตามเป็นระยะครับ
ถ้าอยากรู้ว่าไตกำลังอยู่ช่วงไหน ให้ดู 5 อย่างนี้คู่กัน
• eGFR ว่าไตกรองเลือดได้แค่ไหน
• Urine ACR ว่ามีอัลบูมินรั่วหรือไม่
• ความดันและน้ำตาล เพราะสองตัวนี้ทำให้ไตเสื่อมเร็วขึ้นได้
• โพแทสเซียม bicarbonate และ CBC เมื่อโรคไตมากขึ้น
• ดู “แนวโน้ม” หลายเดือน ไม่ตัดสินจากค่าครั้งเดียว
และถ้าค่าไตลดเร็วผิดปกติ ต้องหาสาเหตุอื่นร่วมด้วย เช่น ขาดน้ำ ยาแก้ปวด NSAIDs การติดเชื้อ ทางเดินปัสสาวะอุดตัน หรือภาวะไตวายเฉียบพลัน เพราะฉะนั้น ถ้าอยากรู้ก่อนเข้าใกล้ระยะฟอกไต อย่ารอให้ “ฉี่เปลี่ยน” อย่างเดียวครับ
ดูค่าไต ดูโปรตีนรั่ว ดูความดัน และดูแนวโน้มตั้งแต่ยังไม่มีอาการ ยิ่งรู้เร็ว เราก็ยิ่งมีเวลาชะลอไตให้อยู่กับเราได้นานขึ้นครับ
ขอบคุณข้อมูล : เฟซบุ๊ก หมอเจด
ความคิดเห็น(0)
เข้าสู่ระบบเพื่อร่วมแสดงความคิดเห็นกับชาวอีจัน